Lần đầu lấy mật ong dú: chuẩn bị gì và chờ đợi gì

Chờ đợi lâu mới tới ngày lấy mật

Mình nhớ rõ như in cảm giác ngồi chờ lần đầu tiên. Từ lúc mua tổ ong dú, hàng tháng mình cứ mở thùng ra nhìn, đếm mấy bọng sáp chứa mật, ước tính xem khi nào mới đủ để lấy. Với ong dú, bạn không thể vội vàng được. Một tổ mới mua thường cần 3–4 tháng để tích tụ mật đủ lấy, có tổ lâu hơn tùy vào thời tiết và nguồn hoa.

Điều khác ở ong dú là mật không nằm trong các nòi lớn mà trong những bọng sáp riêng lẻ, chứa lẫn lộn trong tổ. Không phải tổ nào cũng sẵn sàng vào cùng một thời điểm. Người chơi lâu năm nói, thời gian tốt nhất là vào mùa mưa hoặc sau một đợt hoa nở rộ. Ở miền Nam, thường là tháng 8–9 hoặc 12–1.

Dụng cụ và chuẩn bị không phức tạp như tưởng

Mình ban đầu cũng lo sợ, nghĩ phải mua cả một bộ dụng cụ đắt tiền. Nhưng hóa ra không cần. Cái chính là một chiếc ống hút (có thể dùng ống hút thủy tinh hoặc ống nhựa mềm), một cái chén hoặc cốc nhỏ để chứa mật, và khăn giấy hoặc vải sạch. Một số người dùng cách chắt—dùng muỗng để xúc từng bọng sáp ra và để mật chảy từ từ vào bình. Cách nào cũng được, tùy sở thích.

Quan trọng hơn là vệ sinh. Trước khi lấy mật, mình rửa tay sạch, chuẩn bị bình chứa mật sạch và khô. Ong dú không đốt nên không cần mặc bảo vệ, nhưng nếu sợ bị bu hay cắn nhẹ, có thể mặc áo dài tay. Hôm đó mình mặc áo trắng để nhìn rõ ong hơn.

Kỹ thuật hút mật mà người chơi thường dùng

Cách phổ biến nhất là hút bằng ống. Bạn tìm những bọng sáp chứa mật (chúng có màu vàng sáng hơn bọng chứa phấn hoặc trứng), rồi nhẹ nhàng đưa ống hút tới miệng bọng. Hít nhẹ để mật chảy vào ống, rồi thổi mật ra vào bình. Động tác này cần kiên nhẫn vì mỗi bọng chỉ cho từ vài giọt đến vài chục giọt mật.

Lần đầu, mình cảm thấy thời gian trôi chậm. Nhìn từng giọt mật vàng óng vào bình, mình cảm thấy như được thưởng cho công chờ đợi. Có người nói lấy mật ong dú giống như uống trà—không vội vàng, thưởng thức từng khoảnh khắc. Mình đồng ý.

Những điều bất ngờ và bài học từ lần lấy đầu

Mình dự tính lấy được nửa lít mật nhưng chỉ được 200 ml. Tổ của mình còn non, chủ yếu bận xây dựng tổ và nuôi ấu trùng. Mình không chê bai, thay vào đó cảm thấy vui vì ít nhất cũng được thử. Chai mật đầu tiên đó mình giữ rất cẩn thận, để ở góc tối mát, không ngoài nắng.

Điều bất ngờ khác là mật ong dú loãng hơn mật ong mật Apis. Nó không đặc, có tính chất hơi loãng, ít kết tinh. Hương vị cũng khác—có mùi hoa nhẹ, không quá ngọt như mật ong mật. Mình nếm thử và thấy thích ngay. Vị đó là của những bông hoa mà tổ ong đã bay tới cách nhà mình khoảng 300–400 mét.

Người chơi ong dú lâu năm hay nói rằng lần lấy mật đầu tiên không phải để kiếm tiền mà để hiểu rõ hơn về tổ ong của mình. Bạn sẽ biết tổ khỏe mạnh hay yếu, có đủ thức ăn không, ong có bận rộn không. Từ lần đó, mình bắt đầu quan sát kỹ hơn, ghi chép lại những gì thấy, và dần dần hiểu được nhịp sống của ong dú.

Câu hỏi thường gặp

Có phải lấy mật sẽ làm tổ ong suy yếu không?

Không nếu bạn lấy vừa phải. Chỉ lấy những bọng sáp chứa mật thực sự, đừng lấy hết. Ong dú cần giữ lại mật để dùng trong những tháng ít hoa hoặc khi thời tiết xấu. Người chơi kinh nghiệm thường chỉ lấy 30–40% lượng mật mà tổ tích tụ được.

Nếu tổ ong chưa có mật thì phải chờ bao lâu?

Tùy vào tình trạng tổ khi mua. Tổ mới thường cần 3–4 tháng để ổn định và tích tụ mật. Nếu mua tổ vào mùa khô hoặc ít hoa, có thể phải chờ tới tháng tiếp theo. Cách tốt nhất là hỏi người bán hoặc người chơi lâu năm ở địa phương về thời điểm tốt nhất.

Mật ong dú có thể giữ được bao lâu?

Nếu bảo quản đúng cách—để ở nơi tối, mát, không ẩm ướt—mật ong dú có thể giữ được hàng tháng mà không bị hỏng. Một số người giữ được cả năm. Không cần bảo quản lạnh, chỉ cần tránh nắng trực tiếp và độ ẩm cao.

Lần đầu lấy mật ít, có bình thường không?

Rất bình thường. Tổ mới chưa đủ mạnh để tích tụ nhiều mật. Mục đích lần đầu là học hỏi và trải nghiệm, không phải để lấy nhiều. Từ năm thứ hai trở đi, khi tổ ổn định, lượng mật sẽ tăng lên đáng kể.